|
|
 |
|||||||||||
|
|
Herberg "De Bonte Os" te
Jisp
|
|||||||||||
|
Het is wel aardig om de
geschiedenis van "De Bonte Os" te vermelden.
Want het was deze herberg te Jisp waar vele jaren een Jonges de scepter
zwaaide.
De geschreven geschiedenis begint
in het jaar 1648 toen Floris Gerbrant
Smit de eigenaar was. De herberg stond tegenover de kerk en het
raadhuis. Volgens de overlevering moet het een monumentaal gebouw
geweest zijn. Aan de voorzijde was een hoge stoep. Daarnaast was een
deur die via een lange gang toegang gaf tot het buffet achter in de
zaal. Aan de wal van de kerksloot was een remming voor het aanleggen
van bootjes.
In 1710 verkocht de familie Smit de
herberg aan de
familie De Wit. Maar dan, in 1750 trouwt de inmiddels voor de tweede
maal weduwnaar geworden Klaas Claesz. Jonges 2.0.5,
die veehouder was, met Stijntje Roos, herbergierster en weduwe van Jan
de Wit. Stijntje had vier dochters.
Zoon Klaas Jonges 1.0.23
kocht later de concurrerende herberg "De Wijnstok" en sloot
deze.
Van zijn zoon Cornelis 1.0.29
is bekend dat hij om wat leven in de brouwerij te brengen, af en toe
zijn herberg te koop aan bood. De hoogste bieder werd dan een anker
wijn in het vooruitzicht gesteld!
In die jaren werden er vele
veilingen gehouden in de Bonte Os (zie
afbeelding).
 De weduwe van zijn zoon Engel (1.0.35),
Neeltje Rensen, overleed in 1848 op 61-jarige leeftijd. Van haar tien
kinderen was er toen nog maar één in leven. De
erfgenamen verkochten de
zaak in 1849 voor fl 745,-. De herberg is dan bijna honderd jaar in het
bezit van de familie geweest.
In 1888 kocht de visser Jan
Christiaansz. Jonges 4.1.3
"De Bonte Os" voor fl 2000,-. Hij kon het echter niet bolwerken, mede
doordat zijn neef Jan Klaasz. Jonges 4.0.1,
van wie hij geld geleend had, zich niet erg soepel opstelde. De herberg
werd in 1896 verkocht aan Arie Kramer, die herbergier van "De
Verwachting" was. Deze liet op zijn beurt de concurrerende zaak slopen.
Op het
vrijgekomen erf is sindsdien een dubbel woonhuis gebouwd.
Alleen de naam "De Bonte Os" nam hij mee naar zijn eigen café. In het gemeentearchief Zaanstad vonden we een foto van dit laatste café "De Bonte Os" zoals dat er rond 1930 uitzag (op het dak staat een naamsbord):  Ook uit het archief hetzelfde café in 1965:  Het café brandt volledig af in de nacht van 21 april 1970 en het pand is gesloopt. Anno 2004 herinnert alleen de
bushalte in Jisp nog aan de herberg "De
Bonte Os".
 Omtrent de naamgeving van bepaalde
huizen met betrekking tot de os
kunnen wij u nog het volgende vertellen.
Het beest werd vroeger nogal eens
als trekdier gebruikt. Een span ossen
trok de ploeg bij het bewerken van landbouwgronden. Het vetmesten
gebeurde uiteraard ten behoeve van de consumptie.
Op plaatsen waar vee werd
verhandeld bezochten de boeren een
café of
herberg. Het is mogelijk dat hun koets door ossen werd voortgetrokken,
maar dat lijkt ons niet waarschijnlijk, gelet op het trage tempo van
deze dieren.
De naamgeving moet dus betrekking
hebben op het feit dat ergens markt
werd gehouden voor de koop en verkoop van vee. Vetgemeste ossen kwamen
veelvuldig in de aanbieding. Exploitanten van aan de markt gelegen
etablissementen zagen hierin aanleiding hun pand een
dienovereenkomstige naam te geven. Vandaar een betiteling zoals "De
Bonte Os".
In het oude dorp Velsen staat ook
een pand dat de bestemming van
café
heeft gehad en "De Zwarte Os" heette. In twee boogvullingen boven de
deuren is het dier afgebeeld als reliëf. De kop zou er in de
oorlog
door de Duitsers zijn afgeschoten.
Marie Schaap 2.2.7
Piet Jonges 4.6.37
Pieter Jongens 3.5.21
In 2004 en 2009 bewerkt door Kees Jongens 3.5.32 |
|||||||||||
|
|
|
